ارائه دروس کتاب تفکر و سواد رسانه ای ویژه معلمین

کتاب تفکروسوادرسانه‌ای | پاورپوینت درس۵: از بازنمایی تا کلیشه

حتما بارها برای شما پیش آمده است که وقتی نام کسی را می شنوید سریعا تصویر یا ذهنیتی خاص از آن فرد در ذهن شما شکل می گیرد. این تصاویر ساده سازی شده ی تقلیل یافته همان «کلیشه ها» هستند.

پس از آنکه در درس قبل مفهوم بازنمایی پیامهای رسانه ای معرفی شد، در این درس به یکی از تکنیکهای بازنمایی، یعنی «کلیشه سازی» خواهیم پرداخت. حتما بارها برای شما پیش آمده است که وقتی نام کسی را می شنوید سریعا تصویر یا ذهنیتی خاص از آن فرد در ذهن شما شکل می گیرد. در واقع یک مفهوم یا شخصیت به یک عبارت یا تصویر کوچک و ساده تقلیل می یابد. این تصاویر ساده سازی شده ی تقلیل یافته همان «کلیشه ها» یا «انگاره ها» هستند.

بنا به تعریف دکتر مهدی زاده، از اساتید ارتباطات؛ تکنیکِ «کلیشه سازی» (stereotyping)، تعداد اندکی از ویژگی­های ساده، پایدار و به سادگی قابل فهم در یک مفهوم را در نظر می­گیرد و همه چیز درباره آن مفهوم را به آن ویـژگی­ها تـقلیل می­دهد و آن صفات را اغراق­ آمیز و ساده می­سازد و ثابت و ابدی می­پندارد. در واقع کلیشه­ سازی مردم را تا حد چند خصیصه یا ویژگی ساده تقلیل می­دهد. کلیشه عبارت است از تنزل انسان­ها به مجموعه­ ای از ویژگی­های شخصیتی مبالغه­ آمیز و معمولاً منفی. در نتیجه، کلیشه ­ای ­کردن شخصیت­ها عبارت اسـت از تقلیل ­دادن، ذاتـی­ کردن، آشنا کردن و تثبیت «تفاوت».

فیلمهای ضدایرانی

در همین راستا به پرسش و پاسخ زیر توجه کنید:

سوال اول- امروز وقتی در دنیا راجع به بمب هسته ای صحبت می کنند مردم دنیا اول یاد کدامیک از این دو کشور می افتند؟ ایران یا امریکا؟

پاسخ اول- احتمالا ایران.

سوال دوم- آیا ایران بمب هسته ای دارد؟

پاسخ دوم- کل دنیا بعد از بیش از ۱۲ سال جستجو نتوانسته اند چنین امری را اثبات کنند.

سوال سوم- تنها کشوری در دنیا که از بمب هسته ای تا کنون علیه یک ملت استفاده کرده است کدام کشور دنیاست؟

پاسخ سوم- امریکا.

سوال چهارم- چه موجودی باعث این تغییر ذهنیت آشکار افکار عمومی دنیا شده است؟

پاسخ چهارم- مطمئنا رسانه.

سوال پنجم- رسانه به وسیله کدام تکنیک این بازنمایی وارونه را انجام داده است؟

پاسخ پنجم- کلیشه سازی.

 

1_2

استوارت هال مراحل کلیشه سازی در ذهن مخاطب را اینگونه توضیح می دهد:

خصوصیات «کلیشه سازی» که یکی از ابزارهای اصلی گفتمان بازنمایی است را می‌توان این گونه خلاصه کرد:

  1. جمع شدن تفاوت‌های پیچیده در تصویری یک بعدی از موضوع بازنمایی،
  2. ساده سازیِ آن،
  3. پیوست کردن ساده سازی به مکان یا موضوعی خاص،
  4. شناسایی موضوع از طریق همین نشانه‌ها و شواهد از طریق تکرار.

در واقع برای آنکه تصاویر مدنظر رسانه راجع به یک مفهوم در ذهن مخاطب به یک کلیشه مبدل شود بایست از عنصر تکرار استفاده نمود. مثلا در مثال زیر، در گام اول کلیشه سازی برای شما جا می اندازند که امریکا خوب است. در گام دوم جا می اندازند که امریکا دوست داشتنی است. در نهایت بدون آنکه آنها این جمله را گفته باشند، این باور در ذهن شما شکل می گیرد که «من امریکا را دوست دارم».

3_2

در ادامه پاورپوینت درس پنجم از کتاب سواد رسانه ای که در آن مفهوم کلیشه سازی با مثالهای متنوعی بسط یافته است به همراه نمونه فیلمهای تدریس این درس آورده شده است. شایان ذکر است که از میان ویدیوهای آورده شده دو ویدیوی اول توسط خود مدرسه آینه تولید شده است.

امیدواریم که این ارائه ها کمکی شایان برای مدرسان و علاقه مندان در راستای ارتقای سواد رسانه ای فرزندان کشور عزیزمان باشد.

 

دریافت پاورپوینت درس پنجم کتاب تفکر و سواد رسانه ای

 

همچنین کسانی که نمی توانند فیلمها را از سایت آپارات دریافت کنند، می توانند تمامی فیلمهای این پاورپوینت را از طریق لینک زیر و عضویت در کانال تلگرامی مدرسه هنر و رسانه آینه دریافت نمایند:

دریافت تمامی فیلمهای این درس از کانال تلگرام مدرسه آینه

فیلم ۱- فیلمهای ضدایرانی ۱

فیلم ۲- فیلمهای ضدایرانی ۲

فیلم ۳- معرفی ایران

فیلم ۴- زود قضاوت نکن


ارائه دروس قبل:
2+

مدرسـه آینه



نظری ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*
*

  • محمد

    باعرض سلام وادب ازراهنماییهای ارزنده ی شمادرامرتدریس کتاب تفکروسوادرسانه تشکرمیکنم

  • الناز

    با سلام و تشکر از زحمات فراوان شما در ایجاد این پاورپوینت ها.
    فقط مشکلی که هست اینه که فیلمهایی که گذاشتین از اینجا دانلود نمی شن. راست کلیک که می کنیم گزینه ذخیره وجود نداره و مجبویم کلی وقت بذاریم بریم اگه تو اپارت پیدا کنیم از اونجا دانلودشون کنیم

  • حاتمی

    سلام و خسته نباشید
    کیفیت فیلم سوم از درس پنجم کتاب خوب نیست. همه قاب شطرنجیه. هم روی کانال تلگرام و هم اینجا. دلیلی داره؟