سیری بر نگارش تحلیل فیلم

نگارش تحلیل فیلم | درس یازدهم: اصطلاحات تحلیل فیلم (تدوین ۱)

در درس قبلی با اصطلاحات بیشتری در مورد قاب آشنا شدیم. «نمای تعقیبی»، «های انگل - لو انگل»و « پن و تیلت» را دریافتیم. آموختیم که جزئیات تصویربرداری و قاب بندی در تحلیل بسیار موثرند و باید به آن ها به دقت توجه کنیم. در این درس می خواهیم با برخی اصطلاحات دیگر تحلیل فیلم با محوریت تدوین آشنا شویم.

در درس قبلی با اصطلاحات بیشتری در مورد قاب آشنا شدیم. «نمای تعقیبی»، «های انگل – لو انگل»و « پن و تیلت» را دریافتیم. آموختیم که جزئیات تصویربرداری و قاب بندی در تحلیل بسیار موثرند و باید به آن ها به دقت توجه کنیم. در این درس می خواهیم با برخی اصطلاحات دیگر تحلیل فیلم با محوریت تدوین آشنا شویم.

تصویر تدوین شده

تدوین به زبان ساده، متصل کردن دو نمای مختلف است (در فیلم های قدیمی تر، محصول به هم چسباندن دو قطعه ی متفاوت از فیلم بود، اما امروزه با درکنار هم قرار دادن دو تصویر دیجیتالی متفاوت انجام می گیرد.) تدوین به طور معمول از چند منطق بسط و گسترش موقعیت تبعیت می کند (مثلاً تصویری از یک یک زن و سپس آینه ای که او به آن نگاه می کند) یا ابزاری است برای بیان نوعی گزاره ی بیانی (مثلاً تصویری از پادشاه مغرور و متکبر و سپس تصویری از یک طاووس). زوجی را که در رستوران هستند در نظر بگیرید: یک لانگ شات آن دو را در رستوران نشان می دهد و در ادامه دوربین برای رسیدن به نمایی کلوزآپ از چهره یکی از آن دو یا هر دو به آرامی، به آنها نزدیک تر می شود. عملی که درواقع تصحیح قاب درون نمایی مجرد است. اما اگر بعد از اولین تصویر، دوربین متوقف شود و در موقعیت دیگری قرار گیرد (مثلاً در سوی دیگر رستوران مستقر شود و نمایی از زاویه ی پایین را ثبت کند) آن نمای لانگ شات تصحیح قاب شده، اکنون در قالب دو نمای مختلف، تدوین شده است. فاصله ی میان دو تصویر کات یا برش نام دارد.

مدت زمانی که یک نما بر روی پرده باقی می ماند متغیر است و ضرباهنگ تدوین یا ریتم  را به وجود می آورد. از آنجا که ریتم در تدوین امری نسبی است، باید این نکته را مدنظر داشت که چرا و چگونه یک فیلم یا بخشی از آن با توجه به یک ضرباهنگ مشخص تدوین شده است. ما از تدوین یک صحنه ی تعقیب و گریز انتظار ریتمی سریع داریم (با شمار زیادی از کات های سریع و نماهای کوتاه)، اما چنین صحنه ای برای اینکه به نحوی کمیک، ما را از انتظاراتمان درباره ی تدوین آگاه سازد، می توانست با کات های کم و ریتم خیلی کند هم تدوین شود. برای تمرین، مدت زمانی را که یک تصویر از فیلم روی پرده می ماند به دقت بررسی کنید و سپس به این مسئله فکر کنید که چرا فیلمساز در آن موقع خاص به تصویر یا زاویه ای دیگر برش می زند. آیا کارگردان اغلب از برداشت های طولانی استفاده می کند؛ یعنی نماهایی که بر روی یک صحنه یا یک شیء برای مدت زمانی بسیار طولانی باقی می مانند؟

فیلم ۱ – ضرباهنگ سریع و ریتم تند در فیلم سریع و خشن ۷ 

تدوین در معنای وسیع تر به چگونگی ایجاد نماها در قالب بخش های بزرگ تر و در واقع، واحدهای معنایی بزرگتر در فیلم اشاره دارد، بنابراین مجموعه ای از نماها می توانند به هدف ایجاد یک صحنه ی خاص و کنشی که معمولاً به یک مکان و زمان محدود می شود، به دقت، در کنار هم قرار گیرند.

وقتی مجموعه ای از نماها به گونه ای چشم گیر و قابل توجه، کنش بیشتری را در بازه ی زمانی گسترده تر و در بیش از یک یک موقعیت مکانی توصیف کنند، آمیزه ای یکپارچه از نماها یا صحنه ها حاصل می شود که سکانس نام دارد. به عنوان ادامه ی تمرین قبلی، بررسی کنید که آیا می توانید بخش هایی از یک فیلم را مشخص کنید که نشان می دهد نماها چگونه می توانند در قالب روابطی پیچیده تدوین شوند و صحنه و سکانس های یکپارچه ای را به وجود آورند.

اغلب ما کمتر با نگرشی آگاهانه به تدوین توجه می کنیم، به این دلیل که با شیوه ی تدوین تداومی  یا تداوم بخش در سینمای کلاسیک کاملا آشنا هستیم و از آن لذت می بریم. این شیوه به تدوین پنهان نیز معروف است، زیرا فیلمساز نمی خواهد تدوین موجب انحراف و آشفتگی در مسیرداستان شود و بنابراین از آن گونه برش ها و انتقال های میان تصاویر، که بیش از اندازه آشکارند، اجتناب می کند. فیلمساز تلاش می کند تا با استفاده از ابزار گوناگون، تدوین را از چشم ما مخفی کند تا فیلم را در قالب یک تصویر مستمر، بی وقفه و متداوم تماشا کنیم.

فیلم ۲ – نمای معرف، کات و تدوین تداومی در فیلم زندگی خصوصی

تدوین تداومی هنوز هم به چند تکنیک ماهرانه در اجرا تکیه دارد؛ تکنیک هایی که وقتی مورد تحلیل قرار می گیرند، نکات مهمی را در مورد داستان و شخصیت ها آشکار می کنند. برای مثال نماهای معرف، نماهای آغازکننده ی یک صحنه یا سکانس هستند که آشکارا به عنوان شیوه ای برای تثبیت موقعیت صحنه، پیش از تقسیم سکانس به نماهای جزئی تر، در مکانی معین عمل می کنند. الگوی نما / نمای عکس هم بخشی اساسی در تدوین تداومی است. به کمک این تکنیک، بده بستان میان دو شخصیت (یا یک شخصیت  و یک شیء) به گونه ای تدوین می شود که منطقی و طبیعی به نظر برسد. در این شیوه، از نمایی از یک شخص ( که مثلاً در حال نگاه کردن یا صحبت کردن است) به نمایی از شخص یا شیئی دیگر که مخاطب او قرار گرفته، برش زده می شود.

نویسنده: حسین خداپرست

با الهام و تلخیص از:کتاب راهنمای نگارش تحلیل فیلم (نوشته تیموتی کوریگان؛ ترجمه: مزدا مراد عباسی)


دروس قبلی از این سیر: 

نگارش تحلیل فیلم | درس دهم: اصطلاحات تحلیل فیلم (قاب ۲)

+ نگارش تحلیل فیلم | درس نهم: اصطلاحات تحلیل فیلم (قاب۱)

نگارش تحلیل فیلم | درس هشتم: اصطلاحات تحلیل فیلم (ترکیب بندی)

 

1+

حسین خداپرست



نظری ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*
*