سیری بر نگارش تحلیل فیلم

نگارش تحلیل فیلم | درس بیست و دوم: سبک و ساختار متن تحلیلی

در دروس قبلی شش رویکرد اساسی که می توان در نقد فیلم داشت را بیان کردیم. اما به آنچه که قوت و استحکام متن را در پی دارد نپرداختیم. « سبک و ساختار متن » است که فارغ از هر گونه رویکردی می تواند بازتاب دهنده سطح اظلاعات منتقد و نگرش عمیق او به فیلم باشد.

در دروس قبلی شش رویکرد اساسی را  که می توان در نقد فیلم برگزید، بیان کردیم. اما به آنچه که قوت و استحکام متن را در پی دارد نپرداختیم. « سبک و ساختار متن » است که فارغ از هر گونه رویکردی می تواند بازتاب دهنده سطح اطلاعات منتقد و نگرش عمیق او به فیلم باشد. آنچه که به نقد عمق می دهد، محتوای آن را غنی می کند و آن را به تحلیل و آنالیز فیلم تبدیل می کند، «سبک و ساختار متن» است.

سبک و ساختار متن

شاید بزرگ ترین وسوسه و رایج ترین خطری که در نوشتن درباره فیلم وجود دارد این است که دستمایه اولیه مطلب شما حاصل نگاهی ساده انگارانه و سطحی باشد. اگر توصیف و تحلیل آنچه دیده اید، چیزی شبیه به یک گفتگوی خودمانی با دوست یا همکلاسی یا گپی با او بعد از تماشای فیلم باشد، شک نداشته باشید که مطلبی موثر و شسته رفته از آن به دست نمی آید. قرار گرفتن در شرایطی آرام و لذت بخش می تواند نوشته ای خوب و قابل توجه راجع به هر موضوعی را تقویت کند، اما جاذبه ماهیت بی واسطه فیلم نباید شما را از دقت و آمادگی ای که برای نوشتن درباره فیلم سخت به آن نیاز است دور کند. توصیه های این فصل خلاصه ای است از اقدام ها و ابزارهای بی شماری که اساس و زیربنای یک نوشته خوب را تشکیل می دهند. اگر آن ها را بدیهی می دانید بگذارید صرفا به عنوان یادآوری باشند.

 تفاوت اجتناب ناپذیری میان طرح کلی یک فیلم و توانایی و مهارت در طرز اجرای عناصر اصلی آن طرح(فوت و فن اجرای اثر) وجود دارد. تحلیل فیلم هم یک چنین چیزی است. در هر دو بیان نهایی عقاید و نظرات شما حاصل می شود و شامل اقدامات و تنظیماتی است که می تواند مفهوم اصلی را تغییر بدهد و یا حتی به اصلاح و ارتقای آن بپردازد. یعنی علاوه بر این موارد نویسنده به همان اندازه که برای اندیشیدن به عقاید و نظرات خود وقت صرف می کند و دقت به خرج می دهد، باید ابزارهای اجرایی کردن آن نظرات را هم – در این مورد اصول نگارشی متنی تاثیرگذار-  مورد توجه قرار دهد. همه ما فیلم هایی را دیده ایم که با وجود بن مایه ای فوق العاده و درخشان به دلیل ضعف در تکنیک  اجرایی ناموفق بوده اند. تحلیل گران فیلم هم باید مراقب باشند تا اشتباه مشابهی را مرتکب نشوند.

وقتی بیننده ای به تماشای فیلمی می نشیند و با استفاده از رویکردهای گوناگون و دامنه واژگان نقادانه ای که در فصول پیشین بحث شد به بازتاب اندیشه و برداشت شخصی خود می پردازد در واقع فرآیند نگارش حاصل از آن به طور قابل ملاحظه ای آسان تر می شود. اگر فرد با نگاهی روشمند از آن مراحل پیروی کند، بخش زیادی از دل نگرانی های متداول درباره یافتن نظریه ها و بحث ها تقلیل می یابد.

اگر از فیلم یادداشت برداری خوبی داشته باشید، بخش عمده ای از مرحله «پیش از نگارش» را پشت سر گذاشته اید. یک موضوع روشن، واضح و متمرکز، از دیگر عناصر بسیار مهم و حیاتی نوشتن درباره فیلم است. در واقع یک نظریه که به شما امکان می دهد تا از زاویه ای عملی به فیلم یا فیلم ها بنگرید. این نقطه تمرکز واضح و مشخص شما را قادر می سازد تا تحلیلی جامع و کامل را در شمار محدودی از صفحات شکل دهید و به طور همزمان و در جهت علاقمند نگه داشتن خواننده خود به بسط موضوع در فضایی بپردازید که سطرها به اندازه کافی در اختیار شما می گذارند. حتی اگر مدارس موضوعی کلی را به شما معرفی کند، ناگزیر باید دوباره بر روی آن متمرکز شوید تا ابعاد آن موضوع را خاص تر، جزئی تر و محدودتر کنید. دامنه ی بحث درباره موضوع نژادپرستی در فیلم تولد یک ملت ساخته گریفیث می تواند فراتر از یک موضوع ده صفحه ای باشد. برعکس مقاله ای که به طور کامل بر یک جزء کوچک تمرکز دارد مثلا مبلمان به کار رفته در چیدمان یک صحنه از فیلم نمی تواند مفصل باشد، چرا که موضوع محوری، خیلی ناچیز و کم مایه است؛ مگر اینکه با چیره دستی عنان آن را در اختیار بگیرید و با به کارگرفتن روش های پژوهشی به بسط و گسترش آن بپردازید.

چارچوب و نقطه تمرکز تحلیل شما همان طور که پیشتر اشاره شد بستگی به مخاطبی دارد که در نظر دارید. مخاطبی آگاه چندان علاقه ای به دانستن پیرنگی متعارف یا اطلاعاتی چون « گریفیث فیلمساز آمریکایی بود» ندارد. نویسنده هر چه زودتر مخاطب خود را تعیین کند، ویژگی ها و مختصات مقاله هم سریع تر شکل می گیرند. این مرحله ای حساس در فرآیند تحلیل فیلم است، چرا که همین ویژگی ها و مختصات است که به حجم بیشتری از آنچه بیان می کنید و می بینید، به ویژه در دومین مرتبه تماشای فیلم سمت و سومی دهد.

از کلیات که بگذریم ، ما در این بخش به سرفصل های زیر در سبک و ساختار متن خواهیم پرداخت:

۱)تعیین رئوس مطالب

۲)واژگان مناسب

۳)شیوه بیان ملموس

۴)معانی آشکار و ضمنی واژگان

۵)لحن

۶)تکرارها و کلیشه ها

۷)جملات موثر

۸)ایجاز

۹)ساختارهای جمله ای متنوع

۱۰)پاراگراف های منسجم

۱۱)پاراگراف مقدمه

۱۲)پاراگراف نتیجه گیری

نویسنده: حسین خداپرست

با الهام و تلخیص از:کتاب راهنمای نگارش تحلیل فیلم (نوشته تیموتی کوریگان؛ ترجمه: مزدا مراد عباسی)


دروس قبلی از این سیر: 

+نگارش تحلیل فیلم | درس بیست و یکم: تحلیل فیلم با رویکرد ایدئولوژیک ۲

+نگارش تحلیل فیلم | درس بیستم: تحلیل فیلم با رویکرد ایدئولوژیک

+نگارش تحلیل فیلم | درس نوزدهم: تحلیل فیلم با رویکرد ساختاری

 

 

0



نظری ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*
*