نقدی بر مستند علمی کیهان یک ادیسه فضازمانی

قسمت هشتم – ضرب آهنگ درون ستاره

اولین گام‌ها در شناخت علم از مراحل زندگی ستارگان، توسط جمعی از بانوان در دانشگاه هاروارد به سرپرستی «انی جامپ کانن» برداشته شد. این بانوان در دانشگاهی که کاملا مردانه بود به طبقه‌بندی انواع ستارگان پرداختند. اما کسی که توانست نتایج کار این گروه را تفسیر نماید و به رمز و راز ستارگان دست یابد خانم «سیسیلیا پین» بود.

در هشتمین قسمت از مستند «کیهان: یک ادیسه فضازمانی» با مراحل زندگی ستاره‌ها آشنا می‌شویم. ستارگان چگونه متولد می‌شوند، تا چه زمانی به نورافشانی ادامه می‌دهند و چگونه می‌میرند و خاموش می‌شوند. آنچه به عنوان مراحل زندگی ستارگان می‌دانیم، حاصل علمی به نام اخترفیزیک است.

e08p01_2ساختار درونی یک ستاره دو نیروی متقابل حاصل از گرانش و واکنش‌های هسته‌ای تعادل را در درون ستاره ایجاد می‌کند.

اولین گام‌ها در شناخت علم از مراحل زندگی ستارگان، توسط جمعی از بانوان در دانشگاه هاروارد[۱] به سرپرستی «انی جامپ کانن[۲]» برداشته شد. این بانوان در دانشگاهی که کاملا مردانه بود به طبقه‌بندی انواع ستارگان پرداختند. اما کسی که توانست نتایج کار این گروه را تفسیر نماید و به رمز و راز ستارگان دست یابد خانم «سیسیلیا پین[۳]» بود. در انگلستان ۱۹۲۳ زنان از حق تحصیلات عالی محروم بودند. سیسیلیا پین به جمع بانوان دانشگاه هاروارد اضافه شد و کار آن‌ها را رمزگشایی کرد.

e08p02_2

اتاق کار جدا افتاده بانوان از محیط اصلی دانشگاه هاروارد. بانوان در حال دسته‌بندی ستارگان

این بانوان با توجه به الگوی خاص هر عنصر در خطوط طیفی، و تطبیق خطوط طیف هر ستاره با این الگوها، پی به مواد سازنده ستارگان شده و بنابر شدت و ضعف الگوی طیفی، ستارگان را به ۷ دسته تقسیم نمودند. پین با پیوستن به این جمع توانست تحلیل کند که این نوع دسته‌بندی ستاره‌ها با دمای آن ستاره مربوط است و برخلاف آنچه استاد وی «راسل[۴]» تصور می‌کرد، بخش اعظمی از ستارگان را هیدروژن و هلیوم تشکیل می‌داد.

e08p03_2

دسته‌بندی ستارگان به هفت گروه بنابر خطوط طیفی مشاهده شده در طیف هر ستاره

هر چند پین به درستی دریافت که عناصر اصلی سازنده ستارگان هیدروژن و هلیوم هستند اما «راسل» بدون داشتن مدارک و با عجله در قضاوت، چنین امری را غیر ممکن دانست. اما چهار سال بعد به درستی آرا پین، پی‌برد. علم تابع هیچ‌گونه تقیدات جنسیتی، قومی و مذهبی نیست و همیشه دور نگه داشتن بانوان از منابع علمی به ضرر علم بوده است. از طرفی معیار پذیرش تحلیل‌های علمی، شواهد است و نه قضاوت بر مبنای نظرات گذشتگان.

e08p04_2

راسل در حال مطالعه تز پین بدون داشتن مدرکی یافته‌های او را غیر ممکن دانست

  • ضرب‌آهنگ

یکی از مفاهیم سینمایی که در امر تدوین مورد استفاده قرار می‌گیرد، ضرب آهنگ است. ضرب آهنگ می‌تواند تند یا کند باشد، در ضرب آهنگ تند مدت زمان هر نما کوتاه و تعداد برش‌ها زیاد است و غالبا با ریتم موسیقی بالایی همراه است. در مقابل، ضرب آهنگ کند نماهای بلند و تعداد کمی برش دارد. به طور مثال در صحنه ورود پین به آمریکا که به دلیل عدم امکان ادامه تحصیل در کشور خود مهاجرت نموده، طول نماها کاهش می‌یابد و برش‌ها افزایش می‌یابد. ضرب‌آهنگ بالا می‌رود و در این حالت حس جنب و جوش و فعالیت و حتی اضطراب منتقل می‌گردد. در حالی که در سکانس بعدی، پین به جمع بانوان هاروارد اضافه می‌شود و ضرب آهنگ افت پیدا می‌کند، طول نماها افزایش می‌یابد و تعداد برش‌ها کم می‌شود. این سکانس حس آرامش و سکون را منتقل می‌کند. پین به دلیل ترک وطن و سفر به آمریکا دچار اضطراب و هیجان است اما با ورود به جمع بانوان دانشگاه هاروارد به آرامش می‌رسد. به این ترتیب می‌توان از ضرب‌آهنگ برای ایجاد حس آرامش یا تنش استفاده نمود.

سکانس ورود پین به آمریکا شامل ۱۲ برش در ۳۰ ثانیه

سکانس پیوستن پین به تیم بانوان دسته‌بندی کننده ستارگان شامل ۱۴ برش در ۵۰ ثانیه

نویسنده: علی رضایی


[۱] Harvard University

[۲] Annie Jump Cannon

[۳] Cecilia Payne

[۴] Bertrand Russell


 

0



نظری ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*
*