ابزار فیلمنامه نویسی

روش های شخصیت پردازی در فیلم نامه نویسی

زماني مي‌رسد كه درباره‌ي شخصيت‌هايتان چنان شناختی پيدا مي‌كنيد كه گويی آنان زندگي مستقلی دارند؛ انگار كه جان گرفته‌اند و خودشان تصميم می گيرند كه چه كاری را در چه زمانی و چگونه انجام دهند و شما فقط دستوراتشان را اجرا می كنيد، اما اين كيفيت با جادو به وجود نمی آيد. شما خود از طريق فرايند شخصيت‌‌آفرينی آن را پديد می آوريد.

فرآیند شخصیت‌پردازی

باید تا آن‌جا که ممکن است درباره‌ی شخصیت‌های فیلمنامه‌تان بیش‌تر بدانید. فیلمنامه‌ای که می‌نویسید تنها بخش کوچکی از این اطلاعات را در خود جای می‌دهد، ولی شما هر شخصیت باورکردنی را ناخودآگاه بر اساس همین اطلاعات شکل می‌دهید. زمانی می‌رسد که درباره‌ی شخصیت‌هایتان چنان شناختی پیدا می‌کنید که گویی آنان زندگی مستقلی دارند؛ انگار که جان گرفته‌اند و خودشان تصمیم  می گیرند که چه کاری را در چه زمانی و چگونه انجام دهند و شما فقط دستوراتشان را اجرا می کنید، اما این کیفیت با جادو به وجود نمی آید. شما خود از طریق فرایند شخصیت‌‌آفرینی آن را پدید می آورید و با این کار به آنان جان می دهید و از شناخت، احساس و هدف برخوردارشان می سازید.

خلق شخصیت فرایندی است که هم خودآگاهانه و هم ناخودآگاهانه انجام می‌پذیرد. از همین رو، باید بیاموزید آگاهانه به آن وارد شوید و تمرین کنید. در این فرایند هیچ رمز و رازی در کار نیست. در ابتدای کار ممکن است منابع الهامتان محدود باشد، ولی هر روز با ویژگی‌های رفتاری تازه‌یی خواه در وجود خودتان و خواه دیگران، برخورد می‌کنید و این منابع روز به روز گسترده‌تر می‌شوند. البته مطالعه‌ی نظریات مطرح در روانشناسی هم به شما کمک می‌کند اما بهتر است خودتان هم تحقیق کنید و اطلاعات خاص خود را گرد بیاورید.

cinema-3

یادداشت‌برداری از رفتار اشخاص

یک راه ساده برای گردآوری اطلاعات این است که دفترچه‌ی یادداشتی تهیه کنید و درباره‌ی آدم‌هایی که می‌بینید و با آنان آشنا می‌شوید، بنویسید. این آدم‌ها ممکن است بعدها به شخصیت‌های قابل لمس فیلمنامه‌تان تبدیل شوند یا این‌که تنها آدم‌هایی باشند که به هر دلیلی برایتان جالب‌اند؛ آدم‌هایی که دوست دارید بیش‌تر بشناسید، آدم‌هایی که درکشان نمی‌کنید یا آدم‌هایی که از قیافه‌شان بیزارید. می‌توانید خصوصیات ظاهری، تکیه‌کلام‌، رفتار و از همه مهم‌تر کارهای بی‌جا، مضحک یا تراژیک آنان را یادداشت کنید. کاریکاتورشان را بکشید و بر صفات مشخصه‌شان تأکید کنید. این کار کمکتان می‌کند که تصویرشان را در ذهن ثبت کنید. سعی کنید در یادداشت‌هایتان جزییات کامل را بنویسید، چون یک کلمه‌ درباره‌ی یک شخصیت ممکن است تا چند روز یا چند هفته برایتان تداعی‌کننده باشد ولی بعد از ماه‌ها یا سال‌ها این‌طور نیست.

شرح حال شخصیت‌ها

اولین مرحله‌ی شخصیت‌پردازی، نوشتن شرح حال شخصیت‌هاست. شرح حال از پاسخ‌هایتان به سؤال‌هایی به وجود می‌آید که سرنوشت شخصیت مورد نظر را از کودکی تا اولین صفحه‌ی فیلمنامه‌ تشریح می‌کند.

به خیابان بروید و رهگذران را تماشا کنید تا این‌که یکی برایتان جالب به نظر برسد؛ ترجیحاً یک نفر میانسال. تا آن‌جا که ممکن است او را تماشا کنید، بعد خصوصیات فیزیکی‌اش را بنویسید و شروع کنید از خودتان سؤال کردن تا شرح حال او را تهیه کنید.

تمام جواب‌ها را یادداشت کنید، چون این اطلاعات به‌تدریج آن‌قدر زیاد می‌شود که نمی‌توان به خاطر سپرد و گاهی لازم است که به بعضی ایده‌های اولیه‌تان رجوع کنید و در آینده ممکن است بخواهید این شخصیت را در فیلمنامه‌یی به کار ببرید. تهیه‌ی چنین شرح حال‌هایی، مثل باز کردن حساب پس‌انداز است؛ هر بار که شخصیتی خلق می‌کنید، بر سرمایه‌تان می‌افزایید. عجله نکنید. درباره‌ی خیلی چیزها باید فکر کنید و دستِ کم باید دو – سه ساعت را به این کار اختصاص دهید. حالا خواندن این مطلب را رها کنید و آن چه را در بالا گفتم انجام دهید. بعد با هم مراحل دیگری را طی می‌کنیم که شخصیت مورد نظرتان را بهتر بشناسید.

img13495076

موقعیت شخصیت‌ها

امیدوارم تا کنون شخصیتی را انتخاب کرده باشید؛ اگر نکرده‌اید، چرا همین حالا شروع نمی‌کنید؟ اگر برای یک شخصیت شرح حال بنویسید از بقیه‌ی این مقاله بیش‌تر استفاده خواهید برد.

بعد از آن‌که شخصیتی را خلق کردید، می‌توانید او را در موقعیت‌های مختلف قرار دهید تا واکنش‌هایش را ببینید. با این کار این شخصیت جان می‌گیرد، نفس می‌کشد و حرف می‌زند و شما درباره‌ی او نکات تازه‌ی بسیاری کشف می‌کنید. تصمیم گرفته‌اید شخصیت مورد نظر شما بیش از همه از چه چیز وحشت داشته باشد؟ از دست دادن عضوی از خانواده؟ معلولیت جسمی؟ تصادف اتومبیل؟ از هر چه می‌ترسد، او را در همان موقعیت قرار دهید. می‌دانم که خیلی سخت است دوست تازه‌تان را گرفتار این بلا بسازید اما از یاد نبرید که تنها با یک موقعیت فرضی سر و کار دارید. موقعیت را خلق کنید و بعد به تماشای آن بنشینید. این کار را دستِ کم برای دو – سه موقعیت مختلف انجام دهید. ببینید شخصیت‌تان در یک تعطیلی یا در هر موقعیتی که دوست دارید، برای مثال در صورتی که به او خیانت کنند یا وقتی بزرگ‌ترین آرزویش برآورده شود، چه می‌کند؟

واکنش‌های مختلف شخصیت را در قبال آدم‌ها و موقعیت‌های مختلف ببینید. هدیه‌ی این شخصیت به فرزندش، به پدر و مادرش، به معلمش و به همسرش چه چیزی می‌تواند باشد؟ در مقابل انتقاد رییس، همسر، دوست و یا یک غریبه چه واکنشی نشان می‌دهد؟ وقتی تنهاست یا در میان جمع است و یا در محفل خانوادگی است چه می‌کند؟

رفتار شخصیت‌تان را در طول یک روز از صبح تا شب در نظر بگیرید. همه چیز را از موقع بیدار شدن تا وقت خواب شبانه ببینید. با هم ناهار بخورید؛ بگذارید رستوران را او انتخاب کند و غذا را سفارش بدهد، ولی پولش را باید شما بدهید! با هم گپ بزنید؛ درباره‌ی وقایع روز، مشکلات شخصی خودتان و نقشه‌های آینده‌تان. با او کلنجار بروید.

سعی کنید نظرش را عوض کنید. چندین شخصیت را یک جا جمع کنید و ببینید چگونه با هم کنار می‌آیند. با شخصیت‌تان قدم بزنید، غذا بخورید و خود را جای او بگذارید.

این فرایند به‌طور تقریبی همان است که یک بازیگر برای شناخت نقش خود طی می‌کند. بد نیست در کلاس بازیگری هم شرکت کنید، به‌خصوص در کلاس‌هایی که با روش «استانیسلاوسکی» کار می‌کنند.

استفاده از تجربیات عملی بزرگانی که در سایه‌ی روش‌هایی خلاق و ابتکاری در عرصه‌ی فیلمنامه‌نویسی به نتایج درخشانی دست یافته‌اند، برای علاقه‌مندان نگارش فیلمنامه می‌تواند بسیار سودمند باشد. چاپ ترجمه‌ی این متن- برگرفته از کتاب «نوشتن برای سینما»، از انتشارات بنیاد سینمایی فارابی – با هدف آشنایی با تجربیات مفید و سازنده‌ی برخی از فیلمنامه‌نویسان صاحب‌نام صورت پذیرفته است.

نویسنده: مارگارت مهرینگ

ترجمه‌: حمیدرضا منتظری

منبع: واحد سینما و تلویزیون تبیان زنجان

0



نظری ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*
*