سیر تکنیک‌های تصویربرداری‌ دیجیتال

تکنیک های تصویربرداری | درس چهلم: فوکوس

در تصاویر سینمایی به دلیل اینکه تصویر بر روی پرده‌ای بزرگ به نمایش در می‌آید، نیاز است که تصویر وضوح بسیار بالایی داشته باشد. برای رسیدن به وضوح بالا در هنگام تصویربرداری می‌بایست به طور دقیق بر رو سوژه فوکوس کرد.

همان طور که در دروس گذشته اشاره کردیم، نقطه‌ای را می‌گوییم فوکوس شده است که،‌ تصویر آن بر روی فیلم یا سنسور به صورت نقطه بیافتد.

در کار‌های سینمایی که حرکت سوژه مشخص و معلوم است. عمل فوکوس کشی (در اصطلاح به تنظیم فوکوس، فوکوس کشی می‌گویند.) به وسیله اندازه‌گیری فاصله با ابزار‌هایی مانند متر و علامت گذاری دقیق بر روی حلقه فوکوس عدسی‌ انجام می‌پذیرد. در شرایطی که حرکت موضوع در اختیار تصویربردار نیست، فوکوس با استفاده از چشمی دوربین (ویوفایندر) و دقتی که چشم تصویربردار دارد انجام می‌پذیرید. علاوه بر حلقه فوکوس موجود بر روی عدسی‌های حرفه‌ای، بعضی از عدسی‌‌ها امکان فوکوس اتوماتیک را نیز فراهم می‌کنند. البته استفاده از این ویژگی بجز در موارد خاص توصیه نمی‌شود.

فوکوس یکی از ابزارهایی است که می‌توان با آن توجه مخاطب را به سوژه‌ای جلب کرد. قائده بر این است که فوکوس بر روی سوژه قرار بگیرد و اگر سوژه ما انسان است، فوکوس را بر روی چشم او باید قرار داد. البته با بار هم زدن قاعده‌ها نیز می توان معنا آفرید که لازمه آن تسلط کامل بر قاعده است.

حال این سوال مطرح می‌شود که اگر بخواهیم از تعدادی سوژه که در فاصله ۲ تا ۵ متری هستند تصویر بگیریم فوکوس را باید بر روی چه نقطه‌ای بگذاریم؟ اولین جوابی که به نظر می‌آید ۵/۳ متری است. ولی این جواب غلط است. زیرا توزیع عمق‌میدان در جلو و عقب نقطه فوکوس شده، یکسان نیست. عمق‌میدان پشت نقطه فوکوس، دو برابر عمق‌میدان جلوی آن است. به عبارت دیگر دو برابر فاصله‌ای که ازجلوی سوژه واضح است، در پشت سر او در حالت فوکوس قرار می‌گیرد. بنابر این در مثال بالا با فرض این که کل عمق‌میدان ۳ متر است، نقطه فوکوس را باید در ۳ متری قرار بدهیم.

در صحنه‌هایی که هنرپیشه و یا سوژه متحرک است می بایست همواره با استفاده از حلقه فوکوس عدسی آن را در نقطه‌ی فوکوس قرار بدهیم. در سینما این کار بر عهده دستیار اول تصویربردار است که اصطلاحاً به آن «فوکوس کش» نیز گفته می‌شود.

فاصله‌ فراکانونی:

اگر عدسی را در حالت فوکوس در بینهایت قرار بدهیم، کم‌ترین فاصله‌ای که فوکوس است و واضح دیده می‌شود، فاصله فراکانونی آن عدسی در آن دیافراگم نامیده می‌شود. حال اگر فوکوس عدسی را در روی فاصله فراکانونی تنظیم کنیم، ناحیه وضوح ما از نصف این فاصله تا بی‌نهایت خواهد بود. برای مثال فرض کنید فاصله کانونی یک عدسی در شرایطی که دیافراگم آن در باز ترین حالت ممکن است برابر با ۶ متر است. حال اگر فوکوس را در فاصله ۶ متری تنظیم کنیم،  ناحیه وضوح ما از ۳ متر تا بی‌نهایت خواهد بود.

فاصله فراکانوی از رابطه‌ی زیر به دست می‌آید:

H = ( f ۲ / Nc ) + f

که در آن H فاصله فراکانونی، f فاصله کانونی عدسی‌، N عدد دیافراگم و c حداکثر قطر دایره اغتشاش که نقطه دیده می‌شود، است.

حداکثر قطر دایره اغتشاش که نقطه دیده می شود، وابسته به ابعاد سنسور دوربین است. هرچه سنسور دوربین بزرگ‌تر باشد، حداکثر قطر دایره اغتشاش بیشتر است. در سنسور‌های Full frame این مقدار ۰.۰۳ میلیمتر است.

در زیر جدول فاصله فراکانونی برای دوربین با اندازه سنسور Full frame آورده شده است.

در سایت زیر برنامه‌ای برای محاسبه فاصله فراکانونی وجود دارد. ابعاد دایره‌ اغتشاش مدل‌های مختلف دوربین نیز در این سایت آمده است.

http://www.panohelp.com/hyperfocaldistance.html

تقاوت عدسی‌‌های عکاسی و سینمایی:

در تصاویر سینمایی به دلیل اینکه تصویر بر روی پرده‌ای بزرگ به نمایش در می‌آید، نیاز است که تصویر وضوح بسیار بالایی داشته باشد. برای رسیدن به وضوح بالا در هنگام تصویربرداری می‌بایست به طور دقیق بر رو سوژه فوکوس کرد. به همین خاطر عدسی‌هایی که مخصوص کار سینمایی می‌باشند، دارای دو حلقه فوکوس هستند. یکی از این حلقه‌های فوکوس مانند حلقه فوکوس دوربین‌های عکاسی براساس فوت یا متر درجه‌بندی شده است. حلقه دیگر برای تنظیم دقیق‌تر فوکوس بر اساس اینچ یا سانتیمتر درجه‌بندی شده است.

نویسنده: علی قاسم زاده


درس‌های قبلی از این سیر:

+تکنیک های تصویربرداری | درس سی و نهم: کنترل عمق میدان

+تکنیک های تصویربرداری | درس سی و هشتم: عمق میدان

+تکنیک های تصویربرداری | درس سی و هفتم: دیافراگم یا قدرت جمع آوری نور در عدسی

 

0



نظری ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*
*