سیر تکنیک‌های تصویربرداری‌ دیجیتال

تکنیک های تصویربرداری | درس سی و پنجم: فاصله کانونی و اندازه کادر

به طور کلی می‌توان در مورد عدسی‌ها گفت که«هرچه فاصله کانونی آنها بیش‌تر باشد، زاویه‌‌ی دیدی آن‌ها کم‌تر بوده و اجسام بزرگ‌تر دیده می‌شوند. در مقابل هرچه فاصله کانونی عدسی کم‌تر باشد، منظره‌ی وسیع‌تری را به ما نشان می‌دهد و دید ما را گسترده‌تر می‌کند.»

عدسی‌ها را براساس فاصله کانونی آنها به چهار دسته تقسیم می‌کنند:

  ۱- عدسی چشم ماهی (Fish Eye):

عدسی فیش‌آی عدسی‌ای است که فاصله کانونی آن بین ۶ تا ۱۶ میلیمتر است. به این عدسی، عدسی فوق باز نیز می‌گویند. این عدسی زاویه دید بسیاری به ما می‌دهید ولی اجزای تصویر دچار خمیدگی و اعوجاج می‌شوند. این عدسی‌ها را بر اساس زاویه دیدی که به ما می‌دهند نیز دسته‌بندی می‌کنند.

عدسی چشم ماهی

دو نمونه تصویر گرفته شده توسط عدسی فیش آی

سیاه شدن دور تصویر به دلیل کوچک تر بودن سنسور دوربین از محدوده پوشش عدسی است.  

۲-عدسی باز (Wide):

عدسی باز به عدسی‌ای گفته می‌شود که فاصله کانونی بین ۱۶ تا ۳۵ میلیمتر دارد. این عدسی نیز مانند عدسی چشم ماهی، زاویه دید زیادی به ما می‌دهد (ولی نه با آن اندازه) اما اجسام یا دچار اعوجاج نشده و یا دچار اعوجاج بسیار کمتری می شوند.

عدسی باز- تحدب این عدسی کمتر از عدسی چشم ماهی است. 

دو تصویر گرفته شده با عدسی باز – اعوجاج در این دو تصویر بسیار کمتر از تصاویر عدسی چشم ماهی است.

۳- عدسی معمولی (Normal):

عدسی معمولی عدسی‌ای است که فاصله کانونی بین ۳۵ تا ۵۵ میلیمتر دارد. این عدسی زاویه دیدی نزدیک به چشم انسان دارد به همین دلیل به آن عدسی معمولی می‌گویند.

عدسی معمولی

تصویر گرفته شده با یک عدسی معمولی

   ۴-عدسی دورنما (telephoto lens):

عدسی‌های دورنما فاصله کانونی بیشتر از  ۵۵ میلیمتر دارند. این عدسی‌ها می‌توانند تصاویری با زاویه دید کم و در مقابل با بزرگ‌نمایی بالا ارائه دهند. معمولا فاصله کانونی این عدسی‌ها بیش‌تر از ۱۰۰۰ میلیمتر نمی‌شود.

عدسی‌های دورنما به دو دسته تقسیم می‌شوند:

۱- عدسی‌های بازتابی (آینه‌ای) که با استفاده از آینه کار می‌کنند

۲- عدسی‌هایی که از ترکیب عدسی‌های ساده ساخته می‌شوند.

 عدسی‌های بازتابی ارزان‌تر هستند ولی کیفیت پایین‌تری نسبت به عدسی‌های ترکیبی دارند.

عدسی دورنمای بازتابی یا آینه ای

عدسی درشت‌نما (Macro):

نوع دیگری از عدسی‌ها، عدسی‌های درشت‌نما هستند که قابلیت فوکوس کردن در فاصله بسیار نزدیک را دارند و امکان تصویربرداری یا عکاسی از اجسام کوچک را به ما می‌دهند. این قابلیت در عدسی‌های دیگر وجود ندارد. در مورد فوکوس در درس‌های آینده به طور مفصل بحث خواهیم کرد.

نحوه قرارگیری دوربین نسبت به سوژه با استفاده از عدسی درشت نما

تصویر درشت نمای یک زنبور

تاثیر ابعاد سنسور بر زاویه دید عدسی:

تقسیم‌بندی که در بالا برای عدسی‌ها انجام شد، مربوط به سنسورهایی است که ابعاد آنها به اندازه فیلم ۳۵ میلیمتری است. به عبارت دیگر اگر دوربینی که استفاده می‌کنید یک دوربین با فیلم ۳۵ میلیمتری و یا یک دوربین با سنسوری به ابعاد فیلم ۳۵ میلیمتری (۲۴mm×۳۶) باشد، تقسیم بندی عدسی‌ها در بالا برای آن صدق می‌کند. اما اگر دوربین شما دارای سنسوری با ابعاد متفاوت باشد، دیگر نمی‌توانید از این تقسیم بندی استفاده کنید. به طور مثال دیگر عدسی‌های ۱۶ تا ۳۵ برای دوربین شما در دسته‌بندی عدسی‌های باز قرار نمی‌گیرند. این امر به دلیل تاثیر اندازه سنسور در ابعاد تصویر و متقابلا در زاویه عدسی است. فرض کنید عدسی‌ای با فاصله کانونی f داشته باشیم، هرچه ابعاد سنسور ما بزرگ‌تر باشد تصویری که این عدسی به ما می‌دهد بازتر و یا به عبارت دیگر زاویه‌ی دید آن بیش‌تر خواهد بود. پس عدسی‌ای که در قالب ۳۵ میلیمتری به عنوان عدسی معمولی است در قالب‌های کوچک‌تر به عنوان دورنما عمل کرده و عدسی‌ای که باز است می‌تواند تصویر یک عدسی معمولی را در قالب کوچک به ما بدهد.

انواع ابعاد رایج در سنسورهای دوربین های عکاسی و تصویربرداری

سنسور یک دوربین دیجیتال می‌تواند ابعاد گوناگونی داشته باشد ولی معمولا از دو اندازه زیر در دوربین‌های حرفه‌ای استفاده می‌شود:

۱-  سنسور Full Frame یا همان ۳۵ میلیمتری

 ۲-سنسور با ابعاد نزدیک به فیلم ۱۶ میلیمتری

در نتیجه در هنگام بستن یک قاب (با فرض این که نسبت طول و عرض آن یعنی ۴:۳ یا ۱۶:۹ بودن آن را انتخاب کرده‌اید) علاوه بر فاصله کانونی عدسی، ابعاد سنسور دوربین را نیز باید در نظر گرفت.

مقایسه محدوده تصویر در ابعاد مختلف سنسورها با عدسی یکسان

به طور کلی می‌توان در مورد عدسی‌ها گفت که:

«هرچه فاصله کانونی آنها بیش‌تر باشد، زاویه‌‌ی دیدی آن‌ها کم‌تر بوده و اجسام بزرگ‌تر دیده می‌شوند. در مقابل هرچه فاصله کانونی عدسی کم‌تر باشد، منظره‌ی وسیع‌تری را به ما نشان می‌دهد و دید ما را گسترده‌تر می‌کند.»

برای رسیدن به یک نمای مناسب، می‌توان دو عامل را تغییر داد:

   ۱- فاصله با سوژه

   ۲- فاصله کانونی عدسی

تغییر هر کدام از این عوامل نتیجه‌ی متفاوتی به ما می‌دهد. این نتایج متفاوت، متاثر است از تغییراتِ:

۱- پرسپکتیو

۲- جمع آوری نور

۳- عمق‌میدان

 که رفتاری متفاوت نسبت به تغییر فاصله کانونی یا فاصله با سوژه از خود نشان می‌د‌هند.

 در درس‌های آینده به بررسی این عوامل و تاثیرات آنها می‌پردازیم.

نویسنده: علی قاسم زاده


درس‌های قبلی از این سیر:

+تکنیک های تصویربرداری | درس سی و چهارم: عدسی و فاصله کانونی

+تکنیک های تصویربرداری | درس سی و سوم: انتخاب فرمت تصویر

+تکنیک های تصویربرداری | درس سی و دوم: HDTV ،DV ،HDV

 

0



نظری ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*
*