سیر تکنیک‌های تصویربرداری‌ دیجیتال

تکنیک های تصویربرداری | درس سی و هفتم: دیافراگم یا قدرت جمع آوری نور در عدسی

عملکرد یک عدسی‌ به این شکل است که نور محیط را جمع کرده و بر روی سنسور یا فیلم دوربین متمرکز می‌کند. حال این که چه مقداری از نور محیط را بتواند جمع کند، بستگی به «قدرت جمع‌آوری نور» در عدسی یا f_number آن دارد.

در درس قبلی به بررسی تاثیر فاصله کانونی بر روی پرسپکتیو پرداختیم. در این درس می‌خواهیم اجزای عدسی که بر روی میزان روشن یا تاریک بودن تصویر اثر می‌گذارند را بررسی کنیم.

عملکرد یک عدسی‌ به این شکل است که نور محیط را جمع کرده و بر روی سنسور یا فیلم دوربین متمرکز می‌کند. حال این که چه مقداری از نور محیط را بتواند جمع کند، بستگی به «قدرت جمع‌آوری نور» در عدسی یا f_number آن دارد. f_number یا «سرعت عدسی» که به آن f-stop یا «دهانه نسبی» نیز گفته می‌شود، برابر است با:

 نسبت فاصله کانونی عدسی‌ به قطر دهانه‌ی آن.

 این عدد بیان کننده قدرت عبور نور از عدسی‌ است. هرچه این عدد بزرگ‌تر باشد عدسی‌ نور کم‌تری را از خود عبور می‌دهد.

در عدسی‌‌های دوربین‌های حرفه‌ای، می‌توان f_number را به طور دل‌خواه تنظیم کرد. این کار به وسیله‌ی قسمتی از عدسی‌ به نام «دیافراگم» انجام می‌پذیرد. دیافراگم که شکل آن در زیر آمده است، از پره‌های نازکی ساخته شده است. ساختار قرار گیری این پره‌ها به شکلی است که تغییر دیافراگم سبب تغییر اندازه‌ی دایره داخلی و در نتیجه مقدار گذر نور می‌شود. در اکثر عدسی‌ها‌ دیافراگم به صورت پله‌ پله در بازه محدودی تغییر می‌کند. به عبارت دیگر، در هر عدسی‌ دیافراگم را تنها می‌توان بر روی اعداد خاصی قرار داد. این اعداد معمولا عبارت اند از: ۱-۱.۴-۲-۲.۸-۴-۵.۶-۸-۱۱-۱۶-۲۲-۳۲. رابطه بین این اعداد همان طور که مشهود است، برابر است با جزر ۲ به توان شماره‌ی دیافراگم. به طور مثال برای دیافراگم شماره ۵ عدد دیافراگم برابر است با رادیکال ۲ به توان ۵ که برابر با ۵.۶ می‌شود.( شماره دیفاراگم معمولا از ۰ شروع می‌شود.). در بعضی از عدسی‌‌ها ممکن است یک پله کوچک‌تر از شماره ۰ یعنی شماره ۱- داشته باشیم که مقدار آن برابر با ۰.۷ می‌شود.

در تصویربرداری با یک دوربین تغییرات زیر نتیجه یکسانی بر روی روشنایی تصویر می گذارند:

۱- کاهش/افزایش یک پله‌ای سرعت عدسی‌ (افزایش/کاهش مساحت عبوری نور توسط دیافراگم به میزان دو برابر)

۲- تغییر زمان باز بودن شاتر به میزان دو برابر/نصف

۳-استفاده از فیلمی با حساسیت دوبرابر/نصف یا تنظیم سنسور بر روی حساسیت دو برابر/نصف

در دوربین‌ها معمولا پله‌های سرعت شاتر، سرعت عدسی (دیافراگم) و سرعت فیلم (حساسیت سنسور و فیلم) را به گونه‌ای تنظیم می‌کنند که هنگام تغییر آنها این تاثیرِ یکسان عوامل حفظ شود. به طور مثال اگر دوربینی بر روی سرعت kام و دیافراگم در حالت mام تنظیم شده باشد، می‌توان با کاهش دیافراگم به میزان یک پله و افزایش سرعت به میزان یک پله، یعنی حالتی که سرعت ۱+k ام و دیافراگم ۱-m ام است، به نوری مساوی با حالت اول رسید.

بر روی عدسی‌ها معمولا مشخصات سرعت عدسی‌ به صورت ۱:۲.۸ نوشته می‌شود که این به این معنی است که بازترین حالت دیافراگم برای این عدسی ۲.۸ است.

T-Stop

همان طور که گفته شد، f_stop بیان کننده مقدار نور عبوری از عدسی براساس باز بودن دیافراگم است، اما بخشی از نور در هنگام عبوری از مرز هوا و شیشه، منعکس یا جذب شده و به فیلم یا سنسور نمی‌رسد. برای محاسبه این کاهش نور، از‌ پارامتری به نام  «T_stop» استفاده می‌کنند. T_stop بیان کننده‌ی مقدارِ نورِ واقعی عبوری از عدسی‌ است. بر روی بدنه عدسی‌‌هایی که کاهش نور در آنها محسوس است، مقدار  T_stop نیز درج شده است. به طور مثال اگر f/2 و T/2.5 بر روی بدنه‌ی عدسی‌ی درج شده باشد به این معنی است که، این عدسی حدود ۰.۶۶ پله نوری،‌ تلفات دارد.  در عدسی‌هایی که این مقدار تلفات زیاد باشد، بجای T_stop ،F_stop را بر روی بدنه عدسی‌ درج می‌کنند.

درج T-STOP به جای F-STOP بر روی عدسی

نویسنده: علی قاسم زاده


درس‌های قبلی از این سیر:

+تکنیک های تصویربرداری | درس سی و ششم: پرسپکتیو و فاصله کانونی

+تکنیک های تصویربرداری | درس سی و پنجم: فاصله کانونی و اندازه کادر

+تکنیک های تصویربرداری | درس سی و چهارم: عدسی و فاصله کانونی

 

0



نظری ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*
*