سیر دروس تدوین مقدماتی

تدوین مقدماتی | درس سی و سوم: پیش‌نیازهای تولیدی تدوین: کارگردانی ۳

نمایی از دو شخصیت فیلم و موقعیت آن‌ها از یکدیگر خط نگاه آن‌ها را نسبت به هم مشخص می‌کند و در صورتی که سوژه‌ها تغییر موقعیتی نداشته باشند باید این خط نگاه در نماهای بعدی نیز حفظ شود، حتی اگر از نمایی باز به نمایی به شدت نزدیک و بسته برویم کماکان باید جهت سر و سمت نگاه با نمای قبلی یکسان باشد.

در این درس به ادامه نکات ضروری حین تولید و کارگردانی برای تدوین صحیح خواهیم پرداخت.

۴- خط نگاه[۱]

همان طور که می دانید نمایی از دو شخصیت فیلم و موقعیت آن‌ها از یکدیگر خط نگاه آن‌ها را نسبت به هم مشخص می‌کند و در صورتی که سوژه‌ها تغییر موقعیتی نداشته باشند باید این خط نگاه در نماهای بعدی نیز حفظ شود، حتی اگر از نمایی باز به نمایی به شدت نزدیک و بسته برویم کماکان باید جهت سر و سمت نگاه با نمای قبلی یکسان باشد.

البته مثل خط فرضی در حالتی که جایی که شخصیت به آن نگاه می‌کند اگر متحرک باشد خط نگاه هم مطابق با آن باید تغییر کند.

قاعده حفظ خط نگاه را هم می‌توان عامدانه رعایت نکرد و از آن استفاده‌های دراماتیک کرد، مثلاً با استفاده از نگاه در جهت مخالف

این قاعده کلی را هم به عنوان حسن ختام این درس همیشه در نظر داشته باشید، قاعده‌ای که از شدت فراگیری ضرب المثل شده‌است.

برای اینکه بتوانید قوانین را بشکنید و از آن‌ها خلاقانه استفاده کنید، ابتدا لازم است آن‌ها را یاد بگیرید و به آن‌ها مسلط شوید.

۵- کارگردانی حرکت

یکی دیگر از نکاتی که منجر به حفظ احساس تداوم و یکپارچگی می‌شود رعایت جهتِ ورود و خروج به قاب دوربین است، علاوه بر اینکه در درون یک قاب باید جهت‌ها حفظ شوند، وقتی اشیاء یا افراد از قاب خارج می‌شوند نیز باید جهت ورود و خروج به درستی تنظیم شود، این تنظیم جهت دو حالت دارد.

در حالت اول اگر در نمایی فردی در حال عبور از سمت چپ قاب به سمت راست آن است در نمای بعدی چنانچه دوربین حرکت را دنبال کند باید باز هم از سمت چپ واردشده و از سمت راست خارج شود. این حالت معمولاً در صحنه‌های تعقیب و گریز و یا در موقعیت‌هایی که شخصیت باید مسیری را طی کند دیده می‌شود.

                

نمای اول(راست) – بازیگر به سمت در رفته و نما عوض می‌شود

نمای دوم(چپ) – امتداد صحیح جهت برای ورود به قاب بعدی

عدم رعایت جهتِ صحیح

در حالت دوم وقتی فرد یا شیئی از یک سمت کادر خارج می‌شود و دوربین در همان صحنه باقی می‌ماند، بازیگر باید مجدداً از همان سمتی که خارج‌شده وارد صحنه شود. این حالت در فضاهای داخلی بیشتر اتفاق می‌افتد، مثلاً در یک میهمانی مادر خانه از قاب میز شام خارج می‌شود و بر می‌گردد.

جهت خروج از کادر دوربین

جهت ورود صحیح به کادر دوربین ثابت

ورود غلط به کادر در دوربین ثابت

با اینکه این قاعده تقریباً بدیهی به نظر می‌رسد اما حتی کارگردان‌های مشهور نیز بعضاً در گیرودار شلوغی‌های صحنه و تصویربرداری از صحنه‌هایی که بین نوبت‌های تصویربرداری فاصله چند روزه می‌افتد خطا کرده‌اند و بعضی هم البته عامدانه این اصل را رعایت نکرده‌اند؛ برای نمونه جان فورد، علاقه‌مند بود در صحنه‌های شلوغ درگیری‌های سرخ‌پوستان و گاوچران‌ها و از این قبیل صحنه‌ها، دائماً جهت‌ها را برهم بریزد و خب البته حواسش بود که زهر به‌هم‌ریختگی جهت‌یابی مخاطب را با تدوین سریع بگیرد و در نهایت به بیننده احساسی از یک درگیری پر جنب و جوش و سریع را ارائه کند.

بعدها کشف شد که با به هم ریختن جهت نگاه می‌توان یک صحنه را به شدت شلوغ و پر رفت‌وآمد جلوه داد و این قدر این کار تکرار و به اصطلاح خودمان خز شد که دیگر فقط در کارهای کمدی و کارتون‌ها از آن استفاده می‌شود.

فرمان حرکت فرمان شروع مسابقه دو صد متر نیست، کلمه‌ی حرکت احساس خوبی به بازیگران نمی‌دهد و برای تازه‌کارها نوعی پریشانی و ایجاد اضطراب می‌کند، گویی کسی کنار گوششان شلیک کرده باشد.

در نمایش می‌گویند هر وقت حاضر بودی حرکت کن، چند نفس عمیق قبل از شروع بازی کمک می‌کند که ضرباهنگ و لحن یکسان شود و بازیگر بر بازی خود تسلط بیشتری داشته باشد. این موضوع از دو جهت بر تدوین اثر می‌گذارد یکی اینکه لحن و ضرباهنگ بازی و کلام باید در دو قطعه فیلمی که می‌خواهند به هم متصل شوند یکی باشد و از این جهت نباید فیلم‌برداری ضرباهنگ و وزن را تحمیل کند و دیگر اینکه، درنگ و مکثی کوتاه به مدت یکی دو ثانیه قبل از شروع بازی فرصت همپوشی سکوت و تصویر ساکن را برای تدوینگر فراهم می‌کند. در انتهای هر نما نیز بازیگران باید قبل از اینکه کارگردان فرمان بُرش را صادر کند بازی خود را تمام کرده باشند و یکی دو ثانیه هم در انتهای نما سکون داشته باشیم. از این طریق در مرحله تدوین پیدا کردن نقطه مناسب برای برش به مراتب امن تر و ساده‌تر خواهد بود.

برای اطمینان خاطر بیشتر و رسیدن به نماهایی روان تر و گیرا تر بهتر است چیزی بیش از آنچه در فیلم‌نامه وجود دارد قبل و بعد از نما بازی شود تا از این طریق ضرباهنگ تند شونده ابتدای نما و ضرباهنگ کند شونده انتهای نما حذف شود و کل نما با ضرباهنگی روان و یک دست تصویربرداری شود، چرا که مثل یک خودرو برای به جریان افتادن بازی و رسیدن به سرعتی ثابت معمولاً اندکی زمان لازم است و همچنین در انتها تا توقف.

در صورتی که در حین انجام عملی تصمیم دارید نما را تعویض کنید بهترین کار این است که آن حرکت را در هر نما به طور کامل از ابتدا تصویربرداری کنید، به طور مثال چنانچه می‌خواهید در معرفی شخصیتی در یک فیلم مستند برداشتن کتابی از قفسه کتابخانه و سپس نمایی بسته‌تر از خواندن کتاب را نمایش دهید در هر دو نما تمام این عمل یعنی برداشتن کتاب از قفسه تا باز کردن کتاب و خواندنش را در هر دو نما به طور کامل تصویربرداری کنید، این روش کمک می‌کند در مرحله تدوین قدرت انتخاب بیشتر و دقیق تری در اختیار تدوین گر قرار داده شود تا نقطه دقیق برش انطباقی را معین کند.

نویسنده: محسن آقایی


درس های قبلی از این سیر:

+تدوین مقدماتی | درس سی و دوم: پیش‌نیازهای تولیدی تدوین: کارگردانی ۲

+تدوین مقدماتی | درس سی و یکم: پیش‌نیازهای تولیدی تدوین: کارگردانی ۱

+تدوین مقدماتی | درس سی ام: پیش‌نیازهای تولیدی تدوین: فیلم‌نامه ۲

 


[۱] Eye-line match

0



نظری ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*
*