سیر دروس تدوین مقدماتی

تدوین مقدماتی | درس سی ام: پیش‌نیازهای تولیدی تدوین: فیلم‌نامه ۲

هر کارگردانی هنگام فیلم برداری با یک پرسش بنیادی روبه روست، اینکه چگونه فیلم برداری کنم تا بهترین راش ها را هنگام تدوین داشته باشم؟

درس گذشته با این پرسش به پایان رسید:

«هر کارگردانی هنگام فیلم برداری با یک پرسش بنیادی روبه روست، اینکه چگونه فیلم برداری کنم تا بهترین راش ها را هنگام تدوین داشته باشم؟»

راجر کریتندن نویسنده کتاب تدوین فیلم و ویدئو پاسخ به این پرسش را در درکِ درست از اصول دراماتیک فیلم‌نامه‌نویسی می‌بیند. با این درکِ درست می‌توان تحلیل کرد که جزئیات صحنه چگونه باید در فیلم ثبت شوند تا بهترین ماده خام در اختیار تدوین گر قرار بگیرد.

 وی معتقد است تولید راش مناسب در هر صحنه وابسته به رعایت نکاتی است که در همان صحنه باید مورد توجه قرار بگیرند. نکته بسیار مهم این است که لازمه رعایت این نکات سر صحنه، طراحی آن‌ها در مرحله فیلم نامه است. این نکات عبارت‌اند از:

  • کانون توجه کجاست؟
  • این کانون کی تغییر می‌کند و توجه به کجا معطوف می‌شود؟
  • حال و هوا و ضرباهنگی که از آن ناشی می‌شود چگونه است؟
  • آیا این حال و هوا و ضرباهنگ تغییر می‌کند؟
  • آیا درنگ‌های طبیعی وجود دارند که باید در سکوت یا سکون خود را نشان دهند؟
  • چه جزئیات مهمی وجود دارند که باید به چشم بیایند؟
  • و بر عکس، چه زمانی ضرورت دارد که بیننده تمامی فضایی که رویداد در آن جریان دارد را ببیند؟
  • کی واکنش مهم تر از کنش است؟
  • حرکت را چگونه باید خلاصه کرد؟
  • آیا صدای بیرون کادر یا ناهماهنگ با تصویر می‌تواند کمکی به صحنه بکند؟
  • شروع و پایان صحنه چگونه به پایان و شروع صحنه‌های قبل و بعد پیوند می‌خورد؟ (چه نوع انتقالی)
  • آیا محل وقوع رویداد بیش از یک‌بار در فیلم دیده می‌شود و بنابراین باید در شکلی خاص تثبیت شود؟
  • آیا نقطه عطف صحنه باید دقیقاً مشخص شود؟
  • کارکرد این صحنه خاص در کل فیلم‌نامه چیست؟

در نظر داشتن این نکات و پاسخ به پرسش‌های فوق کمک می‌کند که ما به دقت، شکل فیلم گرفتن از صحنه را مشخص کنیم، مهم‌ترین حسن این کار کاستن از نسبت راش تولیدشده به فیلم نهایی است که هر قدر این نسبت کمتر باشد، اولاً در هزینه‌های تولید به شدت صرفه‌جویی می‌شود، در ثانی در مرحله تدوین تردیدها و بلاتکلیفی‌ها کمتر شده و برش‌ها زودتر به نتیجه می‌رسند.

فایده دیگر این روش این است که با کاهش نسبت فیلم گرفته‌شده به فیلم تدوین‌شده کارگردان به سبک مشخصی می‌رسد و به این ترتیب تدوینگر به سبک او احترام خواهد گذاشت و همین راهنمای بسیار موثری برای او خواهد بود تا به درک درستی از فرم دلخواه کارگردان برسد.

سایر قسمت‌ها و مراحل فیلم نیز باید به همین دقت سنجیده و در فیلم‌نامه و کارگردانی لحاظ شوند، انتخاب محل‌های فیلم‌برداری، دکور، جزئیات نور و تصویر و صدا و غیره، فیلم‌نامه خوب باید پاسخ پرسش‌های فوق را در این زمینه‌ها در خود داشته باشد، هر چند کارگردان‌ها معمولاً فیلم‌نامه را به شکل دلخواه خود در می‌آورند و آن‌ها را با تمایلات و علایق خود هماهنگ می‌کنند.

حتی هستند فیلم‌سازانی که در کارهای داستانی همان قدر فیلم‌نامه دارند که در کارهای مستند. در یک کارگاه تدوین هایده صفی یاری خوش‌سابقه‌ترین تدوینگر ایران، از تجربه کار با کارگردانی می‌گفت که برای تمام فیلم دو ساعته‌اش، حتی چند صفحه هم فیلم‌نامه نداشت، و همه چیز را از ذهن و حسی که در لحظه از صحنه می‌گرفت بنا کرده بود و به همین دلیل در تدوین کار بسیار سخت و پیچیده شده بود.

نقش تدوین در تغییر سبک فیلم‌نامه‌نویسی

ادوارد دیمیتریک در کتاب «درباره تدوین فیلم» اش با انتقاد از فیلم‌نامه‌نویسانی که در صحنه‌های انتقالی-زمانی، مکانی- از گفتار استفاده می‌کنند، این روش را مورد استفاده کارگردانان تازه‌کار و بی‌استعداد می‌داند و معتقد است بررسی روی فیلم‌ها ثابت می‌کند تماشاگر بیشتر از اینکه نیاز به شنیدن داشته باشد می‌تواند با دیدن مفهوم مورد نظر کارگردان را درک کند و در این جا یعنی صحنه‌های انتقالی یک تدوینگر دارای تخیل و کاردان می‌تواند حس بصری بیننده را ارضاء کرده، موقعیت را بهبود بخشد و با خلق یک انتقال تصویری در زمان نیز صرفه‌جویی کند.

بنابراین داشتن تفکر تدوینی و آشنایی یک فیلم نامه نویس با نیازها و شرایط و مسائل مبتلا به در تدوین بسیار مهم است.

نویسنده: محسن آقایی


درس های قبلی از این سیر:

+تدوین مقدماتی | درس بیست و نهم: پیش‌نیازهای تولیدی تدوین: فیلم‌نامه ۱

+تدوین مقدماتی | درس بیست و هشتم: تاریخچه تدوین ۴

+تدوین مقدماتی | درس بیست و هفتم: تاریخچه ای از تدوین ۳

 

0



نظری ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*
*