سیر دروس تدوین مقدماتی

تدوین مقدماتی | درس بیست و ششم: تاریخچه ای از تدوین ۲

در درس گذشته تاریخچه تدوین را تا خروج تدوین گران از زیرزمین‌های استودیوها و شناخته شدن تاثیرشان در روایت فیلم‌های سینمایی مرور کردیم تا رسیدیم به انتهای دهه پنجاه میلادی و ساختار شکنی‌های موج نو در نقض عامدانه تداوم صحنه.

در درس گذشته تاریخچه تدوین را تا خروج تدوین گران از زیرزمین‌های استودیوها و شناخته شدن تاثیرشان در روایت فیلم‌های سینمایی مرور کردیم تا رسیدیم به انتهای دهه پنجاه میلادی و ساختار شکنی‌های موج نو در نقض عامدانه تداوم صحنه.

بعد از عصر کلاسیک سینما که مهم‌ترین کار تدوینگران قصه‌گویی هرچه ماهرانه‌تر و البته مخفیانه‌تر بود. موج نوی فرانسه با آن فیلم‌سازان انقلابی و پر شورش جان تازه‌ای به تدوین داد و قوانینی که هالیوود بر سینما دنیا نازل کرده بود را شکست و بیان‌های تازه‌ای در تدوین پدید آمد. اتفاقات زیادی سینما را در طول تاریخ خود متأثر کرده است، از جنبش‌های سیاسی اجتماعی گرفته تا سبک‌های هنری و اختراع و پیشرفت‌های فنّاورانه.

مثلاً موج نوی فرانسه تأثیرات زیادی بر فیلم‌سازان دنیا و از جمله هالیوود گذاشت، از طرفی اختراع و رشد تلویزیون و پیدا شدن سر و کله پست‌مدرن‌ها باعث شد در تدوین و سایر حوزه‌های سینما هر ساختارشکنی و خلاقیتی که فکرش را بکنید اتفاق بیفتد، روندی که کماکان ادامه دارد.

از نفس افتاده اثر ژان لوک گدار فرانسوی ۱۹۶۰

فیلمی که در آن عامدانه تداوم حرکات به هم می‌خورد و برش‌های پرشی زیادی در آن به کار رفته

همچنین در این دوران نباید نقش سینمای واقع گرای ایتالیا و اروپا را نادیده گرفت، تأثیرات مجله کایه دو سینما، نظریات بازن و نظریه‌های ضد تدوین او هم تأثیرات زیادی بر این حرفه داشت. بازن که سینما را در هرچه نزدیک تر بودن یا به نظر رسیدن به واقعیت زندگی می‌دید، تدوین را عاملی مصنوعی و بر هم زننده واقعیت می‌دانست و بیشتر بر میزانسن و صحنه‌پردازی عمیق و نماهای طولانی تاکید داشت.

اما به هر رو از آنجایی که دأب این دوره از ابتدا هم بر ارائه مباحث صرفِ نظری نبوده، بیش از این به مباحث تاریخ تحولات زیبایی شناسانه تدوین نمی‌پردازیم و بنا به دلایل کاربردی که در طول دوره با آن‌ها مواجه خواهید شد، قسمتی از این درس را نیز به بررسی تحولات فنّاورانه ابزارهای تدوین خواهیم پرداخت.

بهتر است کسانی که قصد دارند این رشته را به طور جدی دنبال کنند حتماً یک دوره تحولات تاریخی تدوین را مفصلاً مرور کنند و برای این کار به طور قطع و حتم یکی از بهترین منابع کتاب استاد ضابطی جهرمی است. اهمیت مطالعه تاریخ تحولات تدوین حداقل از این جهت بسیار بارز است که می‌توان به شناخت بهتری از قابلیت‌های این فن رسید و دید که دنیا در ۱۲۰ سال گذشته از این ابزار چگونه استفاده کرده است و چه تغییرات و تحولات و مکاتبی موفق و کدام‌ها ناموفق بوده‌اند تا با این ملاحظه از خطاهای احتمالی کاسته و بر وسعت خلاقیت‌ها افزوده شود.

نیم‌قرن سلطۀ تام فیلم، قیچی ابزار مشترک خیاط‌ها و تدوینگران

تا سال ۱۹۵۱ تنها چیزی که قابلیت تدوین داشت نوارهای فیلم با بسترهای نیتراته یا سلولوئید بود که در اثر فعل‌وانفعالات شیمیایی تصاویر را ثبت می‌کردند، حتی مدت‌ها بعد از تولد تلویزیون نیز اوضاع به همین منوال بود و تا مدت‌ها نوار ویدئویی در کار نبود بنابراین همه خلاقیت‌ها و برش‌ها باید روی همان نوار فیلم اتفاق می‌افتاد. نوارهایی که در طول‌های مشخصی[۱] در یک حلقه[۲] قرار می‌گرفتند و همین محدودیت طولی حلقه‌ها باعث شده بود فیلم‌برداری از نماهای بلند تر از ۱۱ دقیقه بسیار دشوار و عملاً ناممکن شود.

چیزی حدود ۴۵ سال تمام موثرترین ابزارهایی که تدوینگران در اختیار داشتند، یک جفت چشم و دوتا دست و قیچی و چسب بود، یعنی در مراحل تدوین حتی نمی‌توانستند فیلم را به صورت ۲۴ فریم در ثانیه تماشا کنند و مجبور بودند ریتم برش‌ها و تصاویر را با حرکت دادن چشم‌هایشان روی قاب‌های فیلم تجسم کنند. جالب اینجاست که این دوران پرکاربردترین دوران تدوین ریتمیک در تاریخ سینما است و در همین دوران بهترین آثار ریتمیک تدوین شکل گرفته است. نوابغی نظیر آیزنشتاین، پودوفکین، ابل گانس و … همه با همین ابزارها فیلم‌هایشان را تدوین کرده‌اند.

در این دوره همۀ کاری که تدوینگران برای تماشای فیلم‌ها می‌کردند، به حرکت زیر خلاصه می‌شد.

فیلم ۱

تدوینگران به تجربه دریافته بودند که فاصله بین دو دست باز تقریباً برابر با سه ثانیه است و این قدر همه چیز را اندازه می‌کردند که کار به جایی رسیده بود که دیگر زمان فیلم را بر حسب طول بیان می‌کردند. تصور کنید مثلاً اگر یکی از تدوینگران آن دوران را به یکی از جلسات بازبینی فیلم امروزی، به نحوی احضار کنیم، ممکن است در اثنای فیلم بگوید، اگر فلان صحنه را ۵ فوت کوتاه‌تر کنید ریتم صحنه بهتر می‌شود!

بامزه‌تر اینکه این واحدهای طولی هنوز هم در نرم‌افزارهای پیشرفته و امروزی تدوین برای نمایش زمان به کار می رود.

فیلم ۲ 

نویسنده : محسن آقایی


[۱]  معمولا حلقه های ۱۰۰۰ فوتی معادل ۳۰۵ متر که با فیلم برداری با سرعت معمولی ۱۱ دقیقه فیلم را در خود جای می دهد.

[۲] Reel


درس های قبلی از این سیر:

+تدوین مقدماتی | درس بیست و پنجم: تاریخچه ای از تدوین

تدوین مقدماتی | درس بیست و چهارم: مشتقات و زیرمجموعه‌های تدوین غیر تداومی(۲)

تدوین مقدماتی | درس بیست و سوم: مشتقات و زیرمجموعه‌های تدوین غیر تداومی

 

 

0



نظری ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*
*